Zoeken
Onderzoeksresultaat
19 november 2019

“Groepsdynamiek is kleurloos”

Groepsdynamiek is een eeuwenoud typisch menselijk fenomeen, dat ons als soort een belangrijk evolutionair voordeel heeft opgeleverd. Anderzijds was groepsdynamiek een belangrijke oorzaak voor bijvoorbeeld de extreme geweldseruptie tijdens de naziperiode. Christophe Busch, criminoloog en voormalig directeur van Kazerne Dossin, legt uit hoe groepsdynamiek werkt, en hoe het polarisatie kan versterken.

Christophe Busch: “Groepsdynamiek an sich is heel kleurloos: het kan leiden tot heel positieve en heel negatieve gedragingen. Zo herdenkt Kazerne Dossin de moord op 45% van de Joden op Belgisch grondgebied. Via de Dossinkazerne werden zij gedeporteerd naar Auschwitz-Birkenau, waar de grootste groep bij aankomst onmiddellijk werd vermoord. De andere kant van het verhaal is dat 55% van de Joden op Belgisch grondgebied werden gered. Een aantal groepsdynamische processen hebben er dus net voor gezorgd dat net een meerderheid is kunnen ontsnappen aan vervolging en moord.”

Angst als voedingsbodem

Christophe Busch: “In een wereld in snelle verandering ontstaat angst, onzekerheid en stuurloosheid. Dat klimaat is een voedingsbodem voor groepsdynamische processen. En dat gaat verbazend snel. Zo kwamen Adolf Hitler en de NSDAP in 1933 aan de macht. In 1935 heb je al extreme vormen van polarisatie, waarin bijvoorbeeld de Neurenberger-wetten werden aangenomen ter ‘bescherming van het Duits bloed en de Duitse eer’. ‘Rassenschande’ werd vanaf dan ook een officieel misdrijf tegen de wet. Dat zijn fenomenen die zich maar in twee jaar tijd hebben voltrekken. Op zulke momenten wordt het gevaarlijk, en leidt het polarisatie-mechanisme naar nog extremere vormen van vijandige wij-zij dynamiek.”