Zoeken
Tools & tips
29 januari 2020

Handleiding Intersectioneel denken voor professionals

Intersectionaliteit of kruispuntdenken is onmisbaar voor iedereen die strijdt tegen verschillende vormen van uitsluiting en onderdrukking. Intersectionaliteit is een benadering die de samenloop van discriminatiegronden ('meervoudige discriminatie') en de dynamiek die daaruit voortvloeit, zichtbaar maakt. Dit perspectief helpt meer complete oplossingen te formuleren die rekening houden met de verschillende aspecten die onze posities, onze kansen, onze privileges (of het gebrek daaraan) bepalen. Het is een andere manier van kijken naar de realiteit dan we doorgaans gewend zijn. In deze handleiding wordt uitgelegd wat intersectionaliteit precies is, waarin het verschilt van benaderingen zoals gelijke kansen en diversiteit, en worden concrete tips gegeven voor (medewerkers en bestuurders) van organisaties.

Uit het voorwoord van de handleiding:

De maatschappelijke positie van vrouwen en mannen wordt niet alleen bepaald door de sociale rollen die aan de geslachten (v/m) worden gekoppeld (gender). We zijn immers niet enkel vrouw of man, maar behoren tot een bepaalde (en vaak niet welomschreven) ‘etnische groep’, sociale klasse, leeftijdsgroep, opleidingsniveau, seksuele voorkeur…. Met andere woorden, gender is altijd gekoppeld aan andere maatschappelijke ‘betekenisgevers’ of indelingen zoals etniciteit, klasse, leeftijd, seksuele oriëntatie,…. Zo maken we meer of minder kans op werk bijvoorbeeld wanneer we een bepaalde leeftijd hebben. De uitsluitingservaringen van etnische minderheidsvrouwen bijvoorbeeld zijn méér dan de optelsom van etniciteit plus seksediscriminatie. Ook onze seksuele oriëntatie en de ‘outing’ hiervan kan onze kansen vergroten of verkleinen om onze weg te vinden in deze samenleving.

Die verwevenheid van categorieën vraagt complexere analyses en oplossingen voor problemen die daarmee gepaard gaan. Intersectionaliteit is een benadering die de samenloop van discriminatie-gronden en de dynamiek die daaruit vloeit zichtbaar maakt. Dit perspectief helpt volledigere oplossingen formuleren die rekening houden met de verschillende aspecten die onze posities bepalen. Het is een andere manier van kijken naar de realiteit dan we vandaag doorgaans gewend zijn.

Kruispuntdenken of intersectioneel denken is een onmisbaar instrument voor iedereen die strijdt tegen verschillende vormen van uitsluiting en onderdrukking.

Korte inhoud handleiding

In deze handleiding brengen we in hoofdstuk één een theoretisch overzicht van wat intersectioneel denken is. We geven kort een historisch overzicht van het ontstaan van dit perspectief, gevolgd door enkele basisprincipes van intersectionaliteit. Verder geven we aan de hand van illustraties en voorbeelden uit de praktijk weer hoe intersectioneel denken werkt. Dit eerste hoofdstuk sluiten we af met de uitwerking van het kruispunt tussen gender1 en etniciteit2. In hoofdstuk twee belichten we een aantal concrete praktijken van organisaties die al jaren op een intersectionele manier werken. Hoofdstuk drie bevat een checklist voor organisaties. Die moet je op weg zetten om dit perspectief in jouw organisatie toe te passen.

Kruispuntdenken is een manier van denken over verschil die vertrekt vanuit de samenhang en verwevenheid van kenmerken die mensen en groepen doen verschillen van elkaar. Dit perspectief stelt dat wij mensen geen maatschap- pelijk vrij-zwevende subjecten zijn, maar allen een maatschappelijke positie toegewezen krijgen aan de hand van factoren zoals gender, etniciteit, klasse, nationaliteit, seksualiteit,...

Helma Lutz, 2002

Praktijkvoorbeelden

Handboekenvergelijking Israël-Palestina: kijken door elkaars bril

Meer info

Zelfmoord leidt tot polarisatie in moskee

Meer info

Richt je als school een gebedsruimte in?

Meer info